Ескерткіштің түрі: монументтік өнер құрылысы
Ескерткіштің мерзімі: 2016 жыл
Орналасқан жері: Ақтөбе қаласы, Асау-Барақ пен Ә. Смағұлов көшелерінің қиылысы
Мәртебесі: жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіші
Тарихи мәлімет
Әжмағи Смағұлов — Ақтөбе өңірінің медицина ғылымы мен жоғары білім саласының дамуына елеулі үлес қосқан ғалым, медицина ғылымының кандидаты, профессор. Ол 1932 жылы Ақтөбе облысы Темір ауданында дүниеге келген.
Ә. Смағұловтың кәсіби өміріндегі ең маңызды кезең Ақтөбе мемлекеттік медицина институтымен тығыз байланысты. 1971 жылы ол осы оқу орнының ректоры болып тағайындалып, 1995 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін институтты басқарды. Оның басшылығы кезінде оқу орнының материалдық-техникалық базасы нығайып, ғылыми-педагогикалық әлеуеті артты, Батыс Қазақстан өңірі үшін дәрігер мамандарын даярлау ісі жаңа деңгейге көтерілді.
Әжмағи Смағұлов медицина саласындағы ұйымдастырушылық қабілетімен, жоғары білім жүйесіндегі жауапты қызметімен және білікті мамандар даярлауға қосқан еңбегімен есте қалды. Оның есімі Ақтөбе қаласының зияткерлік және медициналық тарихында ерекше орын алады.
Ескерткіштің сипаттамасы
Әжмағи Смағұловқа арналған ескерткіш-мүсін 2016 жылы Ақтөбе қаласында, Асау-Барақ пен Ә. Смағұлов көшелерінің қиылысында орнатылған. Ескерткіш бетоннан дайындалып, алтын түске боялған.
Ескерткіштің жалпы биіктігі — 3,79 м. Мүсіннің биіктігі — 1,25 м. Тұғырының биіктігі — 1,98 м, ені — 56 см. Композицияда ғалымның тұлғалық бейнесі ұстамды әрі салмақты сипатта берілген. Бұл көркемдік шешім оның ғылым мен білім саласындағы беделін, ұстаздық болмысын және қоғам алдындағы жауапкершілігін айқындайды.
Алтын түсті мүсін көрермен назарын тұлғаның мәртебесіне аударады, ал биік тұғыр профессордың өңірлік медицина білімін дамытудағы орны мен еңбегін символдық тұрғыда көрсетеді.
Ескерткіштің тарихи-мәдени маңызы
Бұл ескерткіш Ақтөбе өңірінде медицина ғылымы мен жоғары медициналық білімнің қалыптасуына үлес қосқан тұлғаны ұлықтайтын маңызды мәдени нысан болып табылады. Әжмағи Смағұловтың ұзақ жылдар бойы Ақтөбе мемлекеттік медицина институтын басқаруы өңірдегі медициналық кадрлар даярлау ісінің дамуымен тікелей байланысты.
Ескерткіш тек бір ғалымға арналған құрмет белгісі ғана емес, сонымен бірге Ақтөбе қаласының ғылым, білім және денсаулық сақтау тарихындағы сабақтастықты көрсететін символдық орын. Ол жас мамандарға, студенттерге және қала тұрғындарына білімге адалдықтың, кәсіби жауапкершіліктің және қоғамға қызмет етудің маңызын еске салады.
Нысанның жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енгізілуі оның Ақтөбе қаласының мәдени мұрасы мен тарихи жадындағы орнын айқындайды.
Білесіз бе?
Әжмағи Смағұлов шамамен ширек ғасырға жуық Ақтөбе мемлекеттік медицина институтының ректоры болды. Осы кезеңде оқу орны Батыс Қазақстандағы жетекші медициналық білім беру орталықтарының бірі ретінде қалыптасты.
Ескерткіш 2016 жылғы 25 қарашада салтанатты түрде ашылды. Ашылу рәсімі Қазақстан Тәуелсіздігінің 25 жылдығына арналған «Жұлдызды 25 жыл» акциясы аясында ұйымдастырылды. Салтанатты шараға қала әкімі Ілияс Испанов, ғалымның жұбайы Мәрия Айтмағанбетова, медицина университетінің өкілдері және қала тұрғындары қатысты.
Әжмағи Смағұловтың аты Ақтөбе қаласындағы көшелердің біріне берілген. Бұл оның өңірдің қоғамдық, ғылыми және білім беру өміріндегі еңбегіне көрсетілген құрметтің бір белгісі.
Аудиогид мәтіні
Сіз Ақтөбе қаласындағы Әжмағи Смағұловқа арналған ескерткіш-мүсіннің жанында тұрсыз. Бұл ескерткіш 2016 жылы Асау-Барақ пен Ә. Смағұлов көшелерінің қиылысында орнатылған.
Әжмағи Смағұлов — медицина ғылымының кандидаты, профессор, Ақтөбе өңіріндегі жоғары медициналық білімнің дамуына зор үлес қосқан тұлға. Ол 1971 жылдан 1995 жылға дейін Ақтөбе мемлекеттік медицина институтын басқарды. Осы жылдары оқу орнының материалдық базасы нығайып, көптеген білікті дәрігерлер мен ғалымдар даярланды.
Ескерткіште ғалымның бейнесі салмақты әрі жинақы түрде берілген. Алтын түске боялған мүсін оның ғылым мен білім саласындағы мәртебесін көрсетеді. Бұл орын медицина саласына өмірін арнаған ұстазға тағзым ету ғана емес, сонымен қатар Ақтөбе қаласының ғылыми және білім беру тарихын еске түсіретін маңызды мәдени нысан болып табылады.
Толығырақ оқу
Негізгі дереккөз:
Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі. Ақтөбе облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі:
https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V20C0007334
Қосымша дереккөздер:
«Ақтөбе» газеті. Ақтөбеде Әжмағи Смағұловқа ескерткіш орнатылды:
https://aqtobegazeti.kz/?p=47554
«Актюбинский вестник». Открыт памятник Ажмаги Смагулову:
https://avestnik.kz/otkryit-pamyatnik-azhmagi-smagulovu/
«Ақтөбе» газеті. Смағұлов көшесі:
https://aqtobegazeti.kz/?p=56096
Картадан көру:
2GIS:
https://2gis.kz/aktobe/geo/70030076160608702
Google Maps: