Ескерткіштің түрі: Қала құрылысы және сәулет
Ескерткіштің мерзімі: XIX ғасырдың II – жартысы
Орналасқан жері: Ақтөбе облысы, Темір қаласы, Әбілқайыр хан көшесі, 34
Ескерткіштің сипаттамасы: Жоспардағы тікбұрышты (11,76 x 29,07 метр) ғимарат композициясы солтүстік – оңтүстік сызығы бойынша осьтің ұзындығымен бағдарланған. Оңтүстік, батыс және шығыс жағынан үш кіреберіс ойығы бар, оның бірі бас кіреберіс болып табылады. Интерьердің барлық беті сыланып, ақшыл көк түсті бояумен боялған және алтарьдің аяқ жағында қабырғалық кескіндеме іздері сақталған. Құрылыстың төменгі жағы төле іргемен бекітілген. Қабырғалардың орташа биіктігі бойынша форменильді аркалы темір жолақтармен жиектелген, архивольттармен аяқталатын жартылай шеңберлі терезе ойықтар қабаты өтеді. Ғимараттың жоғарғы жағы күрделі карнизбен жасалған. Ғимараттың ең үлкен биіктігі – 13,25 метр.
Тарихи мәлімет: XIX ғасырдың аяғындағы орыс провинциялық діни құрылыстың бір түрін сипаттайды. Ескерткіш 1979 жылы Қазақ КСР Мәдениет министрлігінің «Казреставрация» НИЦН экспедициясымен бекітілген. 1984 жылы республиканың тарих және мәдениет ескерткіштерін қорғау ОСО экспедициясымен паспорттау мақсатында зерттелді (жетекшісі С. И. Аджигалиев).
Ғимарат үш кезеңнен тұрды: бастапқыда мехрабы (алтарь) бар солтүстік бөлмесі, содан кейін негізгі (орталық) бөлмесі, кейіннен екі бөлмеден тұратын құрылыстың оңтүстік бөлігі.
Темір қаласындағы XIX ғасырдың II жартысындағы шіркеу – бұл орыс провинциялық діни архитектурасының бірегей үлгісі. Оның құрылыс ерекшеліктері – тікбұрышты жоспар, жартылай шеңберлі терезе ойықтары мен карнизбен әшекейленген қабырғалар – орыс шіркеу сәулетінің дәстүрлі элементтері мен жергілікті құрылыс материалдары мен технологиясын үйлестірудің айқын мысалы. Ғимараттың үш кезеңнен тұруы оның уақыт ішінде өзгеріске ұшырағанын, қоғамның діни өміріндегі қажеттіліктерге бейімделгенін көрсетеді. Сонымен қатар, бұл шіркеу Темір қаласының тарихи орталығы ретінде, қаланың мәдени және әлеуметтік дамуының айқын белгісі болып, XIX ғасырдағы провинциялық дін мен архитектураны зерттеуге мол дерек береді.