Ескерткіштің түрі: Қала құрылысы және сәулет
Ескерткіштің мерзімі: 1880 жыл
Орналасқан жері: Ақтөбе облысы, Әйтеке би ауданы, Жарөткел ауылының оңтүстік – батыс шетінде
Ескерткіштің сипаттамасы: Информаторлардың мәлімдеуінше, қазіргі таңда мешіттің қирандылары қалып, «азан шақыратын жері» ғана аман қалған. Мешітті 1880 жылы төртқара руының ақкиіз – аңдабек бөлімінен шыққан Қалжан мен Дәуренбек атты шеберлер салған. Бұл ғимарат шикі кірпіштен бір қабат етіп көтеріліп, бөлмелердің төбелері күмбез күйінде жабылған, мұнарасы бар мешіт болған.
Тарихи мәлімет: Информаторлардың (соның ішінде 1926 жылы дүниеге келген немересі Саттаберген Әбдіғаниевтің) мәліметтері бойынша Сары – Ишанның шын аты Қожахмет. Ол 1858 жылы Қазалы ауданында дүниеге келген. Түркістандағы Қожа Ахмет Яссауи мешітінен діни білім алған. Оқуын тәмамдаған соң 1878 – 1882 жылдары осы өңірге жіберіліп, Ыскөл жерінде төртқара руы оған шаруашылық жүргізуге жер бөліп береді. 1880 жылы ишанның басшылығымен осы жерде мешіт тұрғызылады. Сары – ишан мешіттің имамы қызметін атқарып, халық арасында үлкен беделге ие болған. 1933 жылы дүниеден өтіп, осы зиратта жерленген. Мешіт 1925 – 26 жылдарға дейін жұмыс жасаған. 1935 – 36 жылдары дінге қарсы күрес жүргізілген кезеңде ескерткіш қиратылады.
Сары Ишан әулие мешіті XIX ғасырдың соңында, 1880 жылы салынған және Ақтөбе облысы, Әйтеке би ауданы, Жарөткел ауылының оңтүстік-батыс шетінде орналасқан. Мешіт бастапқыда бір қабатты, шикі кірпіштен қаланған, бөлмелері күмбез тәрізді жабылып, мұнарасы бар сәулет үлгісінде болған. Қазіргі таңда ғимараттың тек «азан шақыратын жері» ғана сақталған, ал негізгі құрылысы қирандыларға айналған. Мешіттің құрылысын төртқара руының ақкиіз-аңдабек бөлімінен шыққан Қалжан мен Дәуренбек атты шеберлер басқарған.
Тарихи тұрғыдан, Сары Ишан мешіті тек діни ғимарат қана емес, сонымен қатар XVIII–XIX ғасырдағы қазақ ауылдарының діни және мәдени өмірінің маңызды орталығы болып саналған. Ишанның шын аты – Қожахмет, ол Түркістандағы Қожа Ахмет Яссауи мешітінен білім алған, сол білімін өңірде насихаттаған және халық арасында үлкен беделге ие болған. Мешіт 1925–1926 жылдары белсенді жұмыс істеген, бірақ 1935–1936 жылдары жүргізілген дінге қарсы күрес кезінде қирап, ескерткіш ретінде сақталмаған. Бұл мешіттің тарихи деректері қазақтың діни білім беру дәстүрі мен ауылдық қауымның рухани өмірін зерттеуде құнды мәлімет болып табылады.
Сілтемелер:
- Ақтөбе газеті – https://aqtobegazeti.kz/?p=137676
- https://aqtobegazeti.kz/?p=108487
- https://aqtobegazeti.kz/?p=101016