Нұрсейіт тамы кесенесі

Ескерткіштің түрі: Қала құрылысы және сәулет

Ескерткіштің мерзімі: XIX ғасырдың II жартысы

Орналасқан жері: Ақтөбе облысы, Әйтеке би ауданы, Талдық ауылынан батысқа қарай 19 шақырым

Ескерткіштің сипаттамасы: Орнықты, айшықты, бейнелі етіп өрілген жоғары жиегі шығыңқы қаланған, қасбетті – күмбезді мазарлардың бірі. Кесене қабырғалары шикі және күйдірілген кірпіштен қаланған. Алдыңғы қабырғаның жоғарғы бөлігіндегі жиекке өрнекті кірпіштің екі белбеуі безендірілген, олардың арасынан жартылай шеңберлі кірпіштердің қатарлары өтеді. Қабырғалардың ішкі беті безендірілген, сылақ сақталған. Жоғарысында сүйір күмбез орналасқан, оның сыртқы бетінде жарық саңылаулары мен сылақтың іздері бар.

Тарихи мәлімет: Там басына қойылған белгі тақтайшада жазылған мәтіннің жалпы мазмұны былай: «Нұрсейіт шамамен 1750 – 1850 жылдары өмір сүрген. Нұрсейіттің дүниеде 11 ұлы, 1 қызы болған. Өзінен бұрын қызы дүние салған соң там құрылысына Қарақалпақ жерінен алдырған сәулетші құрылысшылар тобына басшылық жасап, жұмысын аяқтаған».

Нұрсейіт кесенесі тек жеке тұлғаға арналған мемориал ғана емес, сонымен қатар XIX ғасырдағы қазақтың далалық архитектурасының көркемдік дәстүрлерін, кірпішпен өрнектелген безендіру әдістерін бейнелейді. Құрылыстың жоғары бөлігіне орнатылған сүйір күмбез, жарық саңылаулары және сылақ қалдықтары – сол дәуірдегі сәулетшілердің техникалық шеберлігін және жергілікті құрылыс дәстүрлерін көрсететін маңызды деректер болып табылады. Кесененің құрылысын басқарған сәулетшілер тобының Қарақалпақ жерінен шақырылуы, сондай-ақ отбасының тамырын сақтау ниеті – қазақ дәстүріндегі ұрпаққа құрмет пен мемориалдық мәнін айқын көрсетеді.

  1. Ақтөбе газеті – https://aqtobegazeti.kz/?p=78420