Мәртебесі: жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіші
Ескерткіштің түрі: монументтік өнер құрылысы
Ескерткіштің мерзімі: 2008 жыл
Орналасқан жері: Ақтөбе қаласы, Абай даңғылы бойындағы гүлзар
Тарихи мәлімет:
Әбдіжәміл Нұрпейісов — Қазақстанның халық жазушысы, қазақ әдебиетіне зор үлес қосқан көрнекті қаламгер, қоғам қайраткері. Оның «Қан мен тер» трилогиясы — «Ымырт», «Сергелдең», «Күйреу» атты үш кітаптан тұратын, ХХ ғасыр басындағы қазақ қоғамының әлеуметтік тағдырын, адам мінезін, дәуір қайшылығын терең бейнелеген шығарма. Романда Арал өңірі, Шалқар мен Ақтөбе аймағына қатысты тарихи-әлеуметтік кеңістік көркемдік тұрғыда суреттеледі.
Ескерткіштің сипаттамасы:
Ескерткіш 2008 жылы орнатылған. Композиция Әбдіжәміл Нұрпейісовтің «Қан мен тер» трилогиясындағы кейіпкерлер әлемін кеңістікте бейнелейді. Қоладан құйылған мүсіндік топ қызғылт қалақтаспен әрленген шоқы тас тәрізді тұғырға орналастырылған. Тұғырдың ұзындығы — 5,65 метр, ені — 3 метр, биіктігі — 1,62 метр. Композиция көлемі 12 х 12,6 метр болатын қызғылт гранитпен қапталған екі сатылы крест пішінді іргетасқа орнатылған. Бел-Аран шоқы тасының символдық бейнесі үстінде жақсы өмір мен бостандыққа ұмтылған Еламан мен Қален, сұлу Ақбала, Сүйеу қарт, Судырахмет, Қарақатын және итін ерткен Тәңірберген бейнеленген.
Тарихи-мәдени маңызы:
Әбдіжәміл Нұрпейісовтің «Қан мен тер» романы кейіпкерлеріне арналған бұл ескерткіш ХХ ғасыр басындағы әлеуметтік сілкіністер мен қазақ қоғамындағы тарихи өзгерістерді көркем түрде қайта жаңғыртатын маңызды мәдени нысан болып табылады. Монумент композициясындағы кейіпкерлер арқылы дәуірдің күрделі қайшылықтары, адам тағдыры, әлеуметтік жіктелу және қоғамдық санадағы бетбұрыс көрініс табады. Бел-Аран шоқысының символдық берілуі тарихи кеңістік пен рухани ізденістің белгісі ретінде қабылданады. Бұл ескерткіш ұлттық әдеби мұраны қала кеңістігінде дәріптейтін сирек әрі мазмұнды нысандардың бірі.
Мүсінші: Е. Жауымбаев
Картадан көру:
https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=Қан+мен+тер+ескерткіші+Абай+даңғылы+Ақтөбе
Толығырақ оқу:
Әділет. Ақтөбе облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі:
https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V20C0007334
Turkystan. «Әбдіжәміл әлемі – қазақ руханиятының мерейі»:
https://turkystan.kz/article/88489-bdizh-mil-lemi-aza-ruhaniyatyny-mereyi
Сыр бойы. «Тағылымды шаралар өтеді»:
https://old.syrboyi.kz/adebiet/32831-taylymdy-sharalar-ted.html